Hərdən hər şey qəribə gəlir. Baxdığın şeylər, gördüklərin. Olur ki, qulağımın öyrəşdiyi sözləri də təkrarlaya-təkrarlaya qalıram: “Qırmızı, qırmızı, qır… mızı… mız… ı… Bu 7 hərf yığını necə yaranıb? Bu rəngə dəxli nədi?!” Olur ki, şəhərdə hər 10 oğlandan 7si gördükləri qızın arxasıyca çönüb baxanda mənə qəribə gəlir, ya da mən yanımdakılara “nəyə çönüb baxırsız deyəndə?” onlara qəribə gəlir. Ya da yanımdan hansısa tanımadığım bir qız keçəndən sonra başqa bir şeyə çönüb baxanda hər 3 tərəfə boylanıram ki, ətrafdakılar elə bilməsinlər qız dalıyca baxıram, bu da özümə qəribə gəlir. Olur özüm də özümə qərib gəlirəm. Hərəkətlərim. Davranışlarım. Hərdən asanlıqla yox deməyim, qarşısındakının qəlbini qıracağına baxmayaraq. Yox deməliyəmsə bununçün səmimi bir yalan deyirəm. Və ya başqa, əvvəl məni dinməz biri kimi tanıyırlar. Sonra görürlər ki, deyib-gülürəm. Ardıyca məni səssiz görəndə nə olduğunu soruşurlar. Qəribədi.

Olur ki, tanışlarım mənə qəribə gəlir. Dostlarım yoxdu. Tanışlarımı deyirəm. Biri mənə məktəb vaxtı sinfin pulunu necə fılatdıqlarından fəxrlə danışır, biri özündən danışır, biri özüylə əlaqəli başqalarından danışır, biri də başqalarından. Olur ki, məndən danışan da olur. Qəribədi. Hərdən özümü antidepressant kimi hiss edirəm. Bezdiyimi bilə-bilə oturub qulaq asıram qarşımdakına. Qorxuram, qəlbi qırılar başımdan eləsəm. Amma demişdim axı, hərdən qəlb qıracaq formada yox deməyim də var. Qəribədi.

Hərdən insanlar sənə dəyər verir. Hərdənsə fikriləşirsən: “Hmm… görəsən insanlar mənə dəyər verir?” Olur ki, vətənpərvər damarın tutur, bayraq, dövlət, millət, milliyət. Amma hərdən dövləti də söyürsən, içindəki insanları da, hökuməti də, içində oturan nazırləri də. Nə yalan deyim, ölkəmi söyməmişəm. Söyənlərə də qəribə baxıram. Ölkə ki, torpaq parçasıdı. Ağacın kəsəndə yaxşıdı, biri səndən əvvəl kəsib sənə bir şey saxlamayanda tüpür getsin?! Nəysə, qəribədi.

Olur ki, kiminsə gözü yol çəkəndə ona “niyə qulaq asmırsan mənə?” deyirsən. Amma sonra başa düşürsən ki, indi də sənin gözün yol çəkir və sən az əvvəlki söhbətdən heç nə eşitməmisən. Hərdən qəbul etdiyin prinsipləri tapdalamaq adama ağır gəlir, mən belə deyiləm deyirsən. Sonra eqon köməyə gəlir. “Niyə həmişə başqalarını düşünməliyəm?!” – deyirsən. Olur ki, prinsipləri atırsan bir qırağa. Qarşına prioritetlər qoyursan. İlk ruh düşkünlüyündə, hövsələsizlikdə onu da atırsan bir qırağa. Və deyirsən spontan yaşayacam. Amma olmur, planlaşdırılacaq zadlar gəlir çıxır qarşına. Kiməsə hə, kiməsə yox deməlisən. Gələcəm yoxsa gəlməyəcəm. Edəcəm yoxsa etməyəcəm. Ən əsası – bezəcəm ya bezməyəcəm. Olur ki, planlarını pozan planların da olur, amma bu planın planlı plan olub-olmadığını bilmirsən. Qəribədi.

Ən qəribə bilirsiz nədi? Dayandığım yerdə açdım bu ağ səhifəni. Başladım yazmağa, ağlıma ilk gələnləri. Elə bil bir yazıçı kimi, ağlına gələn hər fikri qeyd edirsən bir yerə. Əvvəlinə baxmırsan. Amma indi mən bilmirəm bu yazının axırı hara gedib çıxacaq. Qəribədi.

Qabriel Qarsiya Markez deyir ki, bir romanı başlamaq hekayəni başlamaqdan asandı, çünki hər dəfə hekayəyə başlayanda yenidən başlamalı olursan. Olur ki, hər dəfə yenidən başlamaq istəmədiyindən bir dəfə başlamaq, aidiyyatı oldu-olmadı davam eləmək istəyirsən. Hərdənsə bir dəfə başlamaq istədiyin şeyi başqa vaxt, başın dinc olanda başlamaq istəyərsən. Amma bilirsən ki, ona qədər hər dəfə başqa nələrəsə başlamalısan. Çox başlamlısan. Hər dəfə təzə ağ vərəq açmalısan. Oldu mürəkkəb-qələm, olmadısa barmaqların gəzişməlidi düymələr üstündə. Qəribədi. E-kitab oxumağı xoşlamıram, amma yazma məsələsinə gələndə qələmə qətiyyət göstərmirəm. Bəlkə də yazanda monitora baxmıram deyə.

Hərdən olur ki, indi kimi yazdığın sətri silib yerinə bunu yazırsan. Sonra da fikirləşirsən nə yazım.

Sessiya deyirlər adına. Oturub oxuyuruq. Kim bilir neyçün hazırlaşırıq bu sessiyayalara? Məllimləri yola verməkçün yoxsa dərsləri, bəlkə həyatdı da onu yola veririk. İndi biz öyrənməkçün hazırlaşırıq bu imtahanlara yoxsa sadaladıqlarıma görə?! Qəribədi. Amma bircə onu bilirəm ki, 1-ci kursundan tutmuş 4-cü kursda oxuyan ən yaxşı tələbə belə sessiyanın tez qurtarmağını istəyir. Məllimlərəsə nə qədər gec qurtarsa bir o qədər sərf edir, üstəgəl imtahan sayı çox olsa. Tərsə düşüb ya nədi?! Qəribədi. Almanın qurdlu yerini dişləyib tulladığım kimi bu məsələdə də tələbə-məllimləri dişləyib tullasam görəsən dəyişiklik nədə olar? Universitetlərin xərcləri az olar, yoxsa otaqları?

Fiziki görünüşcə insan dik dayananda ən öndə olan orqan ayaqlar, daha dəqiq ayağın baş barmaqları olur. Azərbaycanda orta statistik polisdə ayaq baş barmağını qarın əvəz eliyir. Qəribədi. Reallıqdasa qanunauyğunluq.

Olur ki hərdən ümumiləşdirmədən qaçırsan, hamını mühakimə eləmək istəmirsən. Amma dözməyəndə olan olur. Ümumiləşdirirsən. Olur ki, universitetdə bütünlüklə “bu qrup qrup deyil” də deyirsən. Amma yenə də həmin an nifrət elədiyin qədər başqa vaxt sevirsən də qrupunu.  Hərdən həvəslə girişirsən hansısa işə,məsələn, sevdiyin bir işə ya da ictimai fəaliyyətə, həvəslə davam eliyirsən, nəticə olmayanda bir az heyfslənirsənsə də, bir az boş verirsən türkiyəlilər demiş. Amma nəticədə zəhmətin də getmiş olur itməsə də. O gündən ki, başladığın iş tələb ya da məcburiyyət oldu, nəticəsinin sənə verəcəyindən asılı olmayaraq həvəsin sındığı birinci seminarda tribunadan salırsan, deyirsən keç otur mənim mühzirələrimə qulaq as. Öz mühazirələrinə isə özün qulaq asa bilmədiyindən sadəcə lazımlı bilirsən. Ya da icbari. Universitetdəki kimi. Uzağı bir xeyri dəyməyəcək. İnanmırsan ki, bir ziyanı da dəyə. Amma bilmirsən dəqiq necə qutaracaq. Qəribədi.

Olur ki, bax indiki kimi, yarımçığını davam elətdirmək üçün oturursan. Əvvəl yazdıqlarını nəzərdən keçirib yazmaq istəyirsən ki, evdən çağırırlar: “Gəl köməy elə düşbərə bükməyə”. =) İnanın bu yazıda smaylik qoymaq heç istəməzdim, amma yaza-yaza dodağım qaçdı. Üstəgəl bütün auranı pozdu. Qəribədi. Nəysə… Qayıdanda isə eyni həvəslə davam eləmək!

Xüsusi günlər olar. Xüsusi nəsə hiss eləmək istəyərsən. Nəticəsi boş olar. Başqa günlərdən fərqi bir-iki cümlədə olar, bir də beş-altı mesajda. Amma elə adi günlər olar ki, içindəki cümlələri də həmişəki olar, mesajları da əskik, amma nəsə olar, içini deyirəm, içində nəsə olar. Fərqli bir şey. Xüsusi saydığın günlərdə belə olmayanlar. Evə qayıdanda ən gözəl günlərdən biri olduğunu düşünərsən. Sadəcə bilmirsən niyə. Bildiklərimizi demirəm. Həmin gün tipli başqaları da olur, amma istədyini verə bilmir. Həqiqi deyirəm, qəribədi.

Və olur ki, ürəyində yazını xoşuna gələn bir nəfərə həsr edirsən, onu düşünüb, nəzərdə tutub yazırsan, o oxusun deyə. Əlavə edirsən: “İndi o bunu oxuyanda gülümsəyir”.

Yarı yalan yarı gerçək!!!

Deyirəm, bu futbol elə bir zaddu ki:
1. Reytinqdə birinci;
2. Məhlədə birinci (top, butulka, corab və s. və i.a. və b. və d. formalarda:) );
3. Play Station salonlarında birinci;
4. Evdə birinci (valideyn seriala baxmırsa ) ;
5. İdman xəbərlərində birinci (ANS`i çıxmaqla) ;
6. Braziliyada birinci;
7. İngiltərədə birinci;
8. İspaniyada birinci (öküzlər aman versə) ;
9. Azərbaycanda birinci (hətta)
10. Forumlarda birinci!

P.S. Təkcə olimpia oyunlarında birinci deyil. Belə də ki, Avropa, Dünya çempionatları olan yerdə Olimpiada kimdiyee?! =)

P.P.S. Diqqət:
İngiltərədə doğuldu,
Braziliyada boya-başa çatdı,
Azərbaycanda can verir.
Vəziyyəti orta ağır olaraq qalır.
Reanimasiya şəraitindədi.
Palataya köçürülməyib.
FİFA travmatalogiya şöbəsi =)

Bax deyirlər.
Gör deyirlər.
Uy deyirlər.
Əməl elə deyirlər.
Donuz deyirlər.
Qrip deyirlər.
Maska deyirlər.
Al deyirlər.
Tax deyirlər.
Apteklərə sat deyirlər.
Apteklər də işçilərə gizlət deyirlər.
Hay deyirəm.
Küy deyirəm.
Hay-küy deyirəm.
Qısaca küy deyirəm.
Hamısı küydü.
Əvvəl “sars” dedilər.
Küy yaratdılar.
Sonra “quş” dedilər, “qrip” qoşdular.
Küy yaratdılar.
İndi də “donuz”a “qrip” qoşurlar.
Və yuxarıdakıları deyib küyə salırlar.
Biz də küyə düşürük!

Yarı yalan yarı gerçək!!!

Kecdim girishi. Neyse, qerar vere bilmedim neden basliyim. Qerarsizliq! Ele bundan danisim. Qerarsizliq, ani qerarlar. Cetin secim, beyin qarisar. Yox, ele fikirlesmiyin ki, nezmdi ya da bu yazida qafiye tutacam.
Dediyim kimi, herden ele anlar olur ki, qerar vermekde adam cetinlik cekir. He! Yox! Bu ikisinin arasinda qalirsan – he ya yox. Hemin vaxt 2-3 saniye erzinde qerar verib cavab vermeliyem. He ya yox. Bir secimim de var paltarimin olmayan cibinde. Verilen suali tekrarlamaqla, hemin tekrardaki saitleri uzatmaqla eslinde elimde olan 2-3 saniyelik qerar anini 4-5 saniyeye qeder uzatmaq. Basqa hec ne. Bunlar gözlenilmez tekliflerin, müracietlerin, xahislerin, bezen de teleblerin yaratdigi veziyyetlerdi. “Gelirsen?” “Geleceysen?” “Razisan?” “Borc verersen?” “He, ne deyirsen?” Bunlardi meni cetine salan. Hec kime arzulamaq istemezdim, acigi, isteyerdim, meni bu veziyyete salanlara. Amma olub ki, özüm de bele seye sebeb olmusam basqalari ucun. Demeli, bir hadise danisim. Bu yaxinlarda QHT’lerin birinde blogculuqla bagli bir telim oldu. Telim 3-4 gün olacaqdi. Seher basliyib hardasa gunorta 4-5de qurtaracaqdi. Maili oxuyub erize formasini öz üslubumda doldurdum, fikirlesmeden gönderdim lazimi ünvana. Onsuz orucam deyib bütün günü orda ola bileceyimi qerarlasdirmisdim. Tarixler de bilinirdi. Iftarin vaxti axsama dusduyunden günün evde kecen hissesinden sonra heyete duse bilmirdim. Demisdim ki, bu telim gunortani yola vermeye kömey eder. Hem de deyisiklik olar. Telim deyesen 5ci gün baslayacaqdi. 4cü gün seher anamla atam rayona yola düsdü. Seher yuxudan durandan sonra basimi qarisdirmaqcün asagi düsdüm playstation oynamaga. Catacatda zeng geldi: Saba 2Y layihesi basliyir, siz sabahdan etibaren flan gün erzinde saat flandan flana qeder telimlerde istirak ede bileceksiz? Bize konkret cavab lazimdi,cünki müraciet edenler coxdu”. Telefonda cümleleri dalbadal esidende duruxdum. Hemin cavab vermeli oldugum 3-4 saniye erzinde beynimde bütün variantlari ölcüb-bicmeliydim. Niye he deye bilerem, niye deye bilmerem? Olmayan cibimdeki varianta el atdim hemiseki kimi. Hmm… Valideynler evde yox, ata saba axsam gelecek, baci evde tek özü de oruc. Üstegel en xosladigim fealiyyet olan blogculuqla bagli telim. Derine getsek, cemi 1il blog yazdigima baxmayaraq öyreneceyimden cox öyredeceyim vardi BELKE orda. Ama yene de sevdiyim mesguliyyet oldugundan orda istirakci olmaq bele bes idi. Bunun bloglarimin reklamina da kömeyi, sözsüz, olacaqdi. Blogculuqda reklam vacib amildi,bilen bilir. Neyse, yuxarida yazdiqlarim hemin 4-5 saniyenin cavabi hazirlamaqcün verdiyi imkan idi ve cavab hazir idi: “Yox! Men gele bilmeyecem!” Rahatladim, lazimi cavabi verdiyim ücün yox, cavab vere bildiyim ücün. Indi size bu andaki qeribe bir zadi deyim bele cavablar barede. Fikir verin, mene zeng geldi. Cavab istediler he ya yox. Sorusdular. Artiq secim qarsisinda qoydular hemin an meni. Halbuki men qerarimi istirak erizesini yazanda vermisdim. Bu bilirsiz neye oxsuyur? Bu, biliyine sübhe ile yanasan sagirde verilen “2 x 2 = ?” sualina 4 cavabini verdikden sonra “Eminsen? Deqiq?” sualina yeniden “Yox, 5 eliyir” cavabini vermeye oxsayir. Amma halbuki mene hemin gün zeng gelmeseydi, evezine mesaj ve ya mail formasinda 5ci gün telime gelmek deyilseydi, cox güman ki, gedecekdim. Amma meni de burda “biliyine emin olmayan sagird sindromu” tutdu. Amma olan oldu. Bu yazini da dünen baslamisdim yazmaga. Indi bugün qerar vere bilmirem davam eliyim ya yox.

İqtisadiyyatda belə bir anlayış var, tələb-təklif. Bu anlayışı əsasən iqtisadiyyatçün istifadə olunur. Amma çox sahədə bundan istifadə oluna bilər və olunur. Normal qəbul olunur ki, tələb varsa təklif də var. Tələb olmalıdı ki, təklif də olsun. Yəni hər şey alıcıdan asılıdı, onun istəyidi əsas. İqtisadiyyatda “təklif” variantı da var. Mən özüm İqtisad universitetində oxuyuram, ixtisasım bilavasitə iqtisadiyyatla əlaqədar olmasa da, mənə iqtisadi nəzəriyyə fənni keçilib. Üstündən bir il keçib, çox lazım olmadığından dəqiq yadımda deyil təklif nəzəriyyəsini kim irəli sürmüşdü, amma deyilirdi ki, bazarda təklif əsasdı. Təklif hər şeyi tənzimləyir. Deyəsən, sonra bunu təkzib edirlər. Amma belə bir deyim də var ki, müştəri həmişə haqlıdı. Deməli, tələbdi əsas. Tələb təklifi müəyyən eliyir. Fikirləşməyin ki, iqtisadiyyatdan danışıram bayaqdan. Həyat özü yekə bir bazardı, hamı nəsə alır, hamı nəsə satır, kimlərəsə isə nəyisə dürtüşdürürlər, onlar da alır.  Dediyim kimi bu tələb-təklif anlayışı hər sahəyə aiddi.

İndi bu yekə bazarın kiçik bir konteynerinə nəzər salaq – Azərbaycana. Bizdə o dəqiqə hiss olunur ki, təklif əsasdı. Əvvəl təklif gəlir, sonra tələb. Özü də bu təklif dürtüşdürülənlərdəndir. Kimsə razılaşmaya bilər, amma mən gördüklərimdən yazacam. Baxın, qış ayında dondurma yemək normal hal deyil (ziyanı cəhətdən, bir az da axmaqlıq deyərdim). Qış ayında dondurma satmaq isə əməlli-başlı anormal haldı, mötərizədəki “axmaqlıq” sözünü daha sərt formada buna aid eləyirəm. Amma bir dəfə də dediyim kimi, bizdə hər şey bir başqa cür qəbul olunub, başa düşülür və icra olunur. Gəlirəm təklif məsələsinə, amma burda dondurma satanları axmaq yox ağıllı kimi görürürük. Deməli, bu dondurma satanlar qış vaxtı Tarqovı deyilən küçədə özünü bu küçədə gəzməklə mədəni, elit sayan insanlara dondurma təklif edirlər. Elə ordaca doldurulan rəngarəng olanlardan. Belə olanda da bizimkilər qaçıreeeee təklifə. Elə bil görmüyüblər, yoxsa elə bil yayda yeməyəklər. Bu dürtüşdürülmənin birinci nümunəsi. Yedilər. Sonra dəbə baxın, geyimlərə baxın. Tələb yoxdu nə mala, nə də qiymətə. Dükanlara nə gətirildi onları almağa məcbursan, qiymət də ki öz yerində. 2-3 üç il əvvəl futbol oynadığın keta ilə şəhərə çıxsaydın çuşka deyərdilər, kənddən gəlib deyərdilər. İndi dükanlar bizə şəhərə geyinməyə keta təklif eliyir. Özü də təklif olunan hər şey də alınır bu sektorda. Sabah dükanlarda ancaq minidən də qısa ətəklər, qısadan da qısa köynəklər satılsa, bizim özünü “modnu” sayan insanlar iki gün əvvəl geydiklərini özlərinə sığışdırmayıb gedib həmin şeyləri geyəcəklər. Dəbdi axı, ayıbdı köhnələri geyinmək. İndi də dürtüşdürürlər, hələ dürtüşdürəcəklər də. Yeyilir də, yeyəcəklər də.

Biz axtarmaq istəmirik, hər şeyi hazır istəyirik. Bizə təklif olunan natəmiz şəkildə hazırlanmış ilk dönəri alırıq. Təklif nədisə odu. Biz sadəcə tələb eləməyi bacarmırıq! Kifayətlənirik. Rahatca sırıyırlar nə gəldi. Bizə artıq neçə illərdi ki dərs öyrətmək həvəsində olan yox, pul qazanmaq həvəsində olan müəllimlər təklif eliyiblər, biz də qəbul eləmişik. Amma sonra deyirik ki, təhsil sistemimiz pisdi. Nə vaxt tələb elədiz ki? Məncə, bizim təhsilimizə pul qazanmaq üçün dərs deyən müəllimlər yox, nəsə öyrətmək istəyən müəllimlər lazımdı. Buna görə də gərək vicdan tələb eləyək. Bizə təklif olunana göz yummayaq.

Biz hələ heç azadlığımızı tələb eləmirik. Bizə nə qədər azadlıq təklif olunursa, qane oluruq. Hələ görəsən təklif olunan azadlıq sayılır? Əgər sayılmırsa niyə tələb olunmur? Əgər sayılırsa, deməli, heç tələb də olunmayıb. Bizə hüquqlarımızın bir hissəsi təklif olunur, hüquqlarını bilməyənlər isə qalanını tələb eləmir, hətta əlində olan hüquqları tapdalananda belə. Bu həm də bizim öz hüquqlarımızı yaxşı bilməməyimizdən irəli gəlir, bəs bilsək? Onda da tələb edəcik? Tələb edə biləcik? Biz ki hüquqlarımız tapdalananda hüququmuzu tələb etmək əvəzinə, onu rüşvət təklif edib almağa öyrəşmişik.

Bizə rüşvətxor hakimlər, məhkəmələr təklif edilir, biz də onlar istəməmiş onlara rüşvət təklif eliyirik, səviyyəsiz şoular, müğənnilər təklif edilir, biz ciddi musiqiyə tələbi lazım bilmirik, yaslarda banan-kivi, hətta çadıra qapı təklif edilir, bir azdan araq-çaxır da təklif eliyəcəklər, bizə mənliyi satıb onlar kimi olmaq təklif olunur, susub danışmamaq təklif olunur, “panyatka”lara əməl etmək tələb olunur bizdə gözüm üstə deyirik. Bizə edilən təkliflərə və bizə qarşı olan tələblərə alternativləri həm təklif edə bilmirik, həm də tələb edə bilmirik. Amma Milli Məclis hər iclas bir təkliflər paketi irəli sürür. Milli Məclis qədər də olmadıq.

Yarı yalan yarı gerçək!!!

Həqiqətən bu oyuna baxmağa getdiyimə peşman deyiləm. Bakı da yaxşı futbol oynadı, azarkeşlər də əla dəstək oldular. Bu oyunda azarkeş faktorunu kiçiltmək istəmirəm. Ən künc sektordan başlanan Meksika dalğaları (hansı ki digər künc sektora qədər davam eliyirdi), sinxron alqışlar, ultrAslan`ın Azərbaycan təşkilatının dayanmadan, yorulmadan verdiyi dəstək həqiqətən mənə ləzət verdi. Hələ 3-0`dan sonra Ekranas 1 qol vuranda azarkeşlərin Bakının qapıçısı Sissokoya dəstək üçün onun adını qışqırmaları…

Hər şey xoşuma gəldi, iki şeydən başqa: 1. !ci hissədə oturduğum yer=) 2. Hesab 3-1, hətta 4-1 olanda belə bəzi azarkeşlərin “onsuz udmuşuq” fikrinə əsasən stadiondan getməyi. Hələ ki tam olaraq azarkeşlik mədəniyyəti yaranmayıb bizdə, amma inşallah o da tam formalaşacaq. İnter – Spartak Trnovo oyununun sonuna yaxın gördüyüm azarkeş biabırçılığı ümid edirəm ki, Bakı – Ekranas oyunundakı formaya çevriləcək

Bu da şəkillər:

T. Bəhramov 5

Nitşe deyilən bir kəs var, məşhur bir kəs. Kitab oxumağı xoşlayanların əksəriyyəti onun haqda ya eşidib, ya oxuyub, ya da oxumaq niyyətindədi. Yox, elə bilməyin mən kitabqurduyam, həyatımda cəmi-cümü 5-6 kitab oxumuşam. Amma oxumağa həvəsliyəm, bu dəqiqə əlimə maraqlı bir kitab düşsə oxuyaram. Nəysə, mövzum nə kitabdı, nə kitabqurdları, nə mən, nə də Nitşe. Mütləq mətləb Nitşenin dediyi bir cümlədi. Kişi rəhmətlik (dəqiq bilmirəm rəhmət düşür ya yox) deyib: “Mən deməsəm heç kəs deməz”. Deyəmmərəm, onun ağlına bu cümlə Nyuton kimi başına alma düşəndə gəlib ya yox, amma əla deyib. Kim deməsə heç kəs deməz? – Mən! Bir az eqoist yanaşma kimi görünsə də, əslində eqoluq bir şey yoxdu. Kaş ki hamı bu cəhətdən eqo olaydı. Avropa (digər inkişaf etmiş ölkələr) bu cümləni dərk eliyib artıq. Ürəklərində saxlamırlar, deyirlər, gözləmirlər heç kimi. Sözdüsə söz, cümlədisə cümlə, Etirazdısa etiraz! Bilirlər ki, başqasını gözləyincə çox şey itirmək olar. Gecikmək qəbul olunmazdı.

Amma biz…

Düzdü, atalarımız deyib ki, tələsən təndirə düşürmüş. Ancaq gecikəndə də təndirə düşmək tələsməylə başabaş varinatdı. Bizdə Nitşenin cümləsi işləmir! Necə yəni birinci de?! Olmaz?! Risk eləmək olmaz! Bizdə hamı  fikirləşir: “Görəsən, etiraz elsəm, qarşı çıxsam, birinci mən səsimi çıxarsam tərəfimi saxlayan çıxar? Yo heç kim olmasa demərəm. Qoy birinci başqası desin, görüm ona necə reaksiya verəcəklər?!” Bəlkə də bəlamız da bundadı. Hamı birinci olmaqdan qorxur bu məsələdə, amma başqa şeydə birinci olmaq istəyir. Demir çünki fikirləşir niyə üz-göz olsun ki kiminləsə? Qoy elə otursun sakitcə, saxlasın ürəyində. Başqası qoy deyir desin, özü pis olacaq.

Bir-iki misal çəkəcəm. Deməli, mənim 1ci kursun yay sessiyasında birinci imtahanım ingilis dilindən idi. Ən qabağda, məllimənin stolu qarşısında oturmuşdum. Telefonlarımızı yığıb qoymuşdular həmin stolun üstünə, mənimki də daxil. Bir də gördüm qrup yoldaşımdan mənə zəng gəlir. Əlimi atıb telefonu götürdüm, dedim ki, bəs Azad həmişə dərs keçdiyimiz otaqdayıq, gəl 141-ə. Asistent bunu görən kimi mənim vərəqimi əlimdən aldı, kişi idi. Amma biletlər paylanmamışdı. Dedim ki, məllim köçürdüb eləmirəm ki, özünüz də eşitdiz ki, otağın yerini deyirdim. Kişi saldı tərsliyinə, mən də gördüm mərdimazarın biridi saldım dilimin şirin yerinə. Ardıyca qrup yoldaşım Elvin özünə əmin şəkildə “Məllim o neynədi ki?! Heç nə eləmədi!” – dedi. Kişi ona sən öz işinlə məşğul ol dedi. Ardıyca Aydın “Hə də məllim, o heç nə eləmədi ki” dedi. Birinci semestr əlaçı olmadığıma və bu sesiya ilk imtahan olmağına baxmayaraq məliməmiz də mənim əlaçı olduğumu deyib vərəqimi almaq istəyirdi. Sözsüz, sakit oturub, özünü xataya salmaq istəməynlər də var idi, onsuz mənə görə dəyməzdi yəqin, bilmirəm. Məcbur da deyil, haqları çatır buna. Deyilən deyilmişdi artıq, artıq ilk səsin çıxaran var idi, nəticəsi də oldu. Kişi vərəqi qaytardı. (Hamıya çox sağ ol=) ).

Digər nümunəyə keçirəm. Mən İqtisad universitetində oxusam da ixtisasım beynəlxalq münasibətlərdi. Buna görə bizə iqtisadi fənləri az keçirlər. İkinci semestrdə bizə İqtisadi nəzəriyyə fənni keçildi. Bir kommunist kişini bizə məllim verdilər. Maraqlanan olsa adın deyərəm, yazmaqdan çəkinmirəm, sadəcə olan olub, keçən keçib. Bu kişi bizə bizim ixtisasa uyğun olan proqramdan dərs keçməkdən gedib götürüb Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər ixtisasının proqramını, başladı dərsləri bizə fəsil-fəsil yükləməyə. Hər fəsildə də 3-4 paraqraf dərs, özü də bizim ixtisasçün ağır sayılır həmin dərs. Əslində bizə keçilməli olan proqramda hər fəsildən 1 ya 2 paraqraf keçilməli idi. Semestrin sonuna çatanda bu kişi xəbər tutdu ki, proqramı çatdıra bilmir. Rəhmətliyin oğlu, çatdırmazsan da, BİM ixtisasında oxuyanlar o az qala 1 kq çəkisi olan kitabı 4 semestrə öyrənib qutarırlar. Başladı tələm-tələsik keçmədiklərinin hərəsindən 1-2 cümlə dınnqıldatmağa. Seminarları da mühazirə elədi ki, çatdırsın yenə çatdırammadı, bilə-bilə ki proqram ayrıdı. Bura qədər məsələnin bir hissəsi. Bu kişi bizə imtahan sualların verəndə gördük ki, sualların çoxunu keçməmişik. Özünə də deyəndə özündən çıxıb deyirdi ki, keçmişəm hamısını. (Haşiyə: Dəlinin biriydi, hər dərs təhqir eləyirdi bizi, mən də əlimə imkan düşən kimi bunu sındırmağa çalışırdım. Fikir verin bu adam deyirdi ki, rəqabət latın sözüdü. Mən deyəndə ki ərəb sözüdü, mənə dedi ki, sən hansı ədəbiyyatdan oxumusan onu? Onda qrupun əksər uşağı dedi ki, bəs ay məllim bizim dildə əgər sözlərin tərkibində həm incə, həm qalın sait varsa bunlar ərəb-fars mənşəli sözlərdi. Yoxee bu kişi bizə tupoy deyib israrla iddia elədi ki, yox latındı. Sən işə bax, latın dilində Ə hərfi varmış. Bir dəfə də iqtisadçı Adam Smit`in adının tələffüzündə səlyanlılara ilişdi, mən də səlyanlı olduğumdan hündürdən – Noolub ki səlyanlılara? – soruşanda, özünü yığışdırdı. Biz onu ha başa salmağa çalışdıq ki, sənin fənnini uşaqlar zəif öyrənirsə, bu o demək deyil ki, biz savadsız ya da tupoyuq. Hələ ona misal da çəkdik ki, 1ci semestr son imtahandan (Diplomatiyanın əsasları) 10 nəfərdən çox uşaq 5 alıb. Nəysə!). Uşaqlar da, içi mən qarışıq məcbur olub kitabın hər dərmə-deşiyini oxumalıydıq ki, sualları tapaq. Mən dözmədim, qrup başçımıza dedim ki, mən gedib dekanla danışmaq istəyirəm, mənimlə gələrsən? Dekan onu yaxşı tanıyırdı, prezident təqaüdçüsüdü. Razı olmadı, mən də Aydına deyəndə o razılaşdı. Getdik dekanımız Müzəffər məllimin yanına. Qrupumuz adını öyrənib əvvəl imtahan cədvəlimizə baxdı, sonra sözü bizə verdi. Mən başladım məsələni ona izah eləməyə. Gördüm ki, başa düşür məni. Hətta mənə dedi ki fakültənin ictimai işlərində niyə itirak eləmirsən. Deməli, bizim yanımızda İqtisadi nəzəriyyə kafedrasının müdirinə zəng eləyib bizimlə maraqlanmalarını tapşırdı. Biz də qrup rəhbərimizlə getdik. Əslində mən onun özüylə danışmaq istəyirdim, amma zəng eləyib məllimimizi cağırdı. Başqa yaşlı nəslin nümayəndələri kimi bu kafedra müdiri də sözü tələbənin ağzında kəsməyi xoşlayır, iki kəlmə deyən kimi sözümü kəsirdi. Məllim gəlib içəridə məni görəndə demoqoq damğasını üstümə vurub söhbətə başladı. Axırda razılaşdırdıq ki, bəs bəzi sullar dəyişsın heç olmasa. Keçdik yan otağa. Oturduq danışdıq məllimlə, bəzi çətin sulları çıxartdıq. Sonra konsultasiyada görüşüb çıxardığımız sulların yerinə keçdiyimiz sulları deməliydik guya. Amma imtahana bir gün qalmış bizə dedi ki, başqa yerdəyəm, konsultasiya olmayacaq, nə də suallar dəyişməyəcək. İmtahan günü isə bizə verdiyi sullardan da fərqli suallar düşdü. Heç kim də etiraz eləmədi, bəzi 2-3 nəfər dediksə də bunları keçməmişik, xeyir eləmədi. Əslində rektora desəydik ki, keçmədiyimiz suallar var, imtahan ləğv olunardı. Amma yenə də “ləğv olunmaz birdən” qorxusu üstün gəldi. Bəlkə də axıra kimi getmədik, içi mən qarııq qorxduq. Amma bacardığımızı eləmişdik. Biz imtahana bir gün qalmış “Suallar dəyişməyəcək” cümləsini eşidəndə sınmışdıq. Nəticəni də deyim, həmin sullara görə mən sonda 3 aldım ard-arda 5 dənə 5`dən sonra.

• Biz uduzduq!
• Biz qorxularımıza güc gələ bilmədik!
• Biz “Biz deməsək heç kim deməz” deyə bilmədik!
• Biz bacarmadıq əslində!

Amma hər şeyə də necə gəldi etiraz eləmək, özünü ortaya atmaq lazım deyil. Kor-koranə etirazdan bir şey çıxmaz. Yalnız əmin olduğumuz şeylərə. Tələbəlikdə bu bir az riskli işdi, çünki etiraz edən tələbəni məllimlər “demoqoq” adlandırır, kafedra içində hörmətdən salırlar. Əsasən də yaşlı məllimlər. Azərbaycanda haqqını tələb edən tələbəyə demoqoq deyilir. Amma məncə risk eləməyə dəyər sonunu, nəticəni bilmək üçün.

Bir məsələ də var – başqası birinci olub nəsə xeyir tapsa, o dəqiqə deyiəcək: “Göreee, nəttər üzlü,demoqoq adamdı”. Bir şeyi unudurlar – haqqa tərəf bir şey üçün deyilməli nəsə varsa gözləmək olmaz, tərəfdar bir nəfər də olsa çıxacaq. Azərbaycan hələ o gündə deyil ki, haqqa tərəf çıxan bir nəfər tapılmasın. Təəssüf hələ də çoxu başa  düşmür ki, həqiqətən də mən deməsəm heç kəs deməz. Hər şeyə birinci özümüzdən başlamalıyıq. Haqqın tərəfindəyiksə tərəfdar tapılar ən kiçik şeyçün belə.

Nitşe qələt eliyib, biz deməsək də kimsə deyər

Yarı yalan yarı gerçək!!!

9 iyun 2009

Dünya iqtisadiyyatı – “5”

Suallar:

1. .Beynəlxalq ekoloji inteqrasiyanın əsas istiqamətləri;
2. Dünya bazarında qiymətlərin növləri;
3. Qızıl-devizi (Bretton-Vuds) valyuta sisteminin mahiyyəti

Vaxtında gedib götürdüm bileti

=)

Siftəsi 5

12 iyun 2009

Müasir beynəlxalq münasibətlərdə qloballaşma prosesi – “5”

Suallar:

1. Qloballaşmanın tarixi mərhələləri;
2. Cənubi Qafqaz regionunda qlobal və yerli maraqlar;
3. Transmilli şirkətlər və onarın dünya siyasətinə təsiri.

Əslində heç bir sualı

konkret qabağıma qoyub oxumamışdım=)

Heyif 2-ci sualın nüsxəsi

məndə olmayacaq.

18 iyun 2009

Azərbaycanın Xarici Siyasəti – “5”

Suallar:

1. “İstiqlaliyyət bəyannaməsi” – AXC-nin xarici siyasətinin əsas istiqamətləri;
2. Beynəlxalq neft müqavilələri, siyasi maraqlar, iqtisadi mənafelər;
3. Rusiyanın Avrasiya siyasəti və Azərbaycan.

Vaxtında seminarlar cavab vermişəm,

Yoxsa qara siyahıda idim mən də.

22 iyun 2009

Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsi – “5”

Suallar:

1. Güc blansı nəzəriyyəsi;
2. Postmodernizm;
3. Beynəlxalq münaqişələr

Məlimə hədə-qorxu gəlmişdi ki, kəsəcəm hamınızı.

Amma imtahan günü starosta məliməyə hədə-qorxu gəldi=)

Allah canını sağ eləsin Lady Whisper=)

24 iyun 2009

Diplomatik protokol və etiket – “5”

Suallar:

1. Beynəlxalq danışıqların iştirakçıları dairəsi;
2. Etimadnamələrin təqdimedilməsi qaydaları;
3. Dövlət vizitinin hazırlıq qrupunun ümumi vəzifələi.

Məllim yerləri yaman pis dəyişdi.

Amma “reputaçiya” köməyə gəldi yenə də

Və ikinci kurs bitdi.

Axır ki, tələbəliyin ikinci ilinin sonunda əlaçı oldum.

Təsəvvür ki, müharibədəsən
Hər dəqiqəndə ölümlə üzbəüz
Hər saniyəndə ölümün nəfəsini yanağında hiss eliyirsən
Hər addımda silaha daha yaxın,
amma evə qayıtmaq istəyiylə
Və tüpürmək istəyirsən geridə qoyduğun həyatın boş, mənasız dəqiqələrinə!

Dəyərdi buna?!