Magistr təhsili nə mənədi?!

Azərbaycanda çox şeyi dəyişməyən, elə də əhəmiyyəti olmayan qırmızı diplomla universiteti bitirdikdən sonra 26 iyun Silahlı qüvvələr günü təhsilimi davam etdirmək üçün magistr imtahanın ikinci mərhələsinə getdim. Nəticədə Bakı Slavyan Universitetinin beynəlxalq münasibətlər ixtisasının qiyabi şöbəsinə dövlət sifarişi əsasında qəbul oldum. (Özümü təbrik edirəm J ) Artıq 4-cü kursun əvvəllərindən xəbərim var idi ki, bizdə magistr təhsili əslində boş bir şeydir. Bu məsələyə təzədən qayıdacam.

2007-ci ildə universitetə qəbul olandan sonra ağlımda təhsil sistemini tənqid edən bir şeylər var idi desəm yalan deyərəm. Çünki o vaxt hələ geniş ictimaiyyətə yelkən açmamışdım. Amma sonra digər universitetlərin tələbələrini tanıyıb şəbəkəmi genişləndirdikcə ölkədəki təhsil haqqında müəyyən fikir formalaşdı məndə. İndi isə magistra qəbul olandan sonra təhsilin bu səviyyəsi haqqında kifayət qədər məlumatım var və Azərbaycanda magistr təhsilinin hansı səviyyədə olması mənə məlumdu.

Maraqlnanlar üçün deyim ki, əslində magistr təhsili yalnız və yalnız universitetdə qalıb işləmək (və ya pedaqoq kimi məktəbdə) istəyənlər və elmi işçi olmaq istəyənlər üçün vacibdir. Amma bugün ölkədə yaranmış hansısa axmaq tendensiyaya görə tələbələr yarım semestr magsitrın 1-ci turuna, digər semestr də ikinci turuna hazırlaşırlar. Soruşsaz ki, bu tendensiya nədi, deyərdim ki (hazır olun, əsrarəngiz məlumatdı), bu, ölkədə iş verənlərin iş axtaranların qarşısına çıxardığı süni maneədir. Zarafat edirəm, əsrarəngiz filan deyil, gülməli və acı məlumatdı. Faktiki olaraq bakalavr təhsili bu ölkədə tam ali təhsil sayılır. Amma bakalavrla “ehtiyaclarını ödəyə bilməyən” iş verənlər sanki Azərbaycanda yüksək səviyyədə magistr təhsili varmış kimi camaatdan magistr diplomu da istəyir. Araşdırsaq görərik ki, bizdə magistrlara ən yüksək səviyyəli təhsil Qafqaz, Xəzər universitetlərində, İqtisad universitetinin “TÜDİFAK” fakültəsində (orda dərslər türk proqramı əsasında keçilir), bir də MBA-da verilir. Qalanların “bükün tullayın” deyə bilərik.

Bu məqaləni yazmamışdan əvvəl magistrda oxuyan bir neçə tələbədən “Təhsilindən razıdır ya yox?” soruşdum, heç biri ürəklə “HƏ!” cavabı vermədi, hamısı orta mövqedə qaldı.

Məsələnin gülməli tərəfinə keçəyee, qiyamətdi dədəcanı…

Deməli, iş orasındadır ki, Azərbaycanda magistr təhsilinin səviyyəsi magistra qəbulun səviyyəsi ilə bərabər deyil. İzah edim. Yəni ki, bizdə magistra qəbul olmaq çətindi. Fikirləşin, bunun üçün, xüsusilə dövlət sifarişilə oxumaq üçün mümkün 150 baldan ən azı 100-nü yığmalısız. Bu hələ əyanidi. Məsələnin azərbaycansayağı tərəfi başqadı. Yəqin ki, yalnız Azərbaycanda qiyabi magistr təhsilini qazanmaq əyanidən daha çox savad tələb edir. Səbəb isə magistr “oxumaq həvəsində” olanların qiyabiyə daxil olub iş tapmaq istəyidir. Əksəriyyət bunun üçün çalışanda avtomatik qiyabi təhsilə keçid balı yüksəlir. Amma di gəl ki, magistr təhsilinin səviyyəsi imtahanın səviyyəsindən aşağı olur. Yəni sonda qısa olaraq deyim ki, Azərbaycanda magistr təhsil səviyyəsinə qəbul olmaq daha çox savad tələb edir, nəinki orada oxumaq. Azərbaycanda magistr təhsilindəki ziddiyyət bundan ibarətdir.

Yarı yalan yarı gerçək!!!